| Kabi
tubabutilew la, petɔrɔliko kuma bɛ fɔ Faransi
ka Afriki saheli jamanaw bɛ ɛ kɔnɔ : Alizeri,
Mali, Mɔritani ani Nizɛ ri. Nka, san 45 yɛ rɛ
mahɔrɔnyaw talen kɔ, petɔrɔli lakika yera Alizeri
jamana dɔrɔnpe de kɔnɔ. Tiɲɛ dun bɛ bolo jumɛ
n kan ? Dugukolo jukɔrɔ-nafafɛ nw ɲɛ dɔnbagaw
ka fɔ la, jamana kofɔlen ninnu bɛ ɛ bɛ petɔrɔlidingɛ
de kan (basɛ n petɔrɔliye). Nka tɔnɔbɔli ka nɔgɔn
jamana dɔ kɔnɔ ni jamana dɔ ye. O de kanma, kabi
san 1976 waatiw la, Alizeri sera k’a ka petɔrɔli
samanni fɛ ɛ rɛ w bɛ ɛ tigɛ , fo k’a tɔnɔbɔli
daminɛ , kasɔrɔ jamana wɛ rɛ w, i n’a fɔ Mali,
b’a ta ɲɛ ɲini na ! O de siratɛ gɛ la, san 2004,
Mali y’a ɲini ka paara jan kɛ petɔrɔliko ɲɛ ɲinini
siratɛ gɛ la. A ko bɔra « laalako » la, ka se
dɛ ngɛ nɛ ya siratɛ gɛ ma.
O de kanma, bɛ nkan tɛ mɛ na an ka jamana dugujukɔrɔnafasiraw
minisiriso ni Ɔsitarali petɔrɔli tɔnɔbɔ baarada
dɔ cɛ . Yamaruya b’o cakɛ da bolo ka petɔrɔli
lahala ɲini Mali kɔrɔnfɛ bolo kan (Kidali mara)
a sako la. Awa, ni petɔrɔli kɛ ra yefɛ n ye, o
de bɛ na a samanni an’a labaarali baaraw bɛ ɛ
kɛ . Bɛ nkan o kadara kɔnɔ, Ɔsitarali petɔrɔliko
nafabɔbaarada in jɔr’a kan k’a bɛ na sefawari
miliyari caman de don petɔrɔli ɲinini dakun na
Mali kɔnɔ. O ye « Sobonko » ye. Ni petɔrɔli sɔrɔla,
forokonin dogisara bɛ bɔ a yɛ rɛ la fɔlɔ sanni
tɔw k’u ka nafa sɔrɔ a la. Ni petɔrɔli dun ma
kɛ yefɛ n ye, forokonin tigi b’a lankolon bisi
ka taa a bara. Kara tɛ wulu la, kara t’a jurɔku
la. Nka, hakilisigi b’an ye, barisa kunnafoni
caman ka fɔ la, Mali petɔrɔli barikon fɔlɔw bɛ
na ye diɲɛ sugubaw la san 2008 ! N’o kɛ ra bɛ
nsenmako ye, Maliden cɛ ma n’a musoma fana na
taare fɔ.
Nka dɛ ! Petɔrɔliko t’a bɛ ɛ ye. Nafolomafɛ n
sɔrɔli y’a tiɲɛ dɔ ye, nk’a donni fasodenw bɛ
ɛ fana ka hɛ rɛ dafɛ , o fana y’a danma tiɲɛ wɛ
rɛ ye ! Nɔntɛ , hali ni petɔrɔli t’an bolo fɔlɔ,
sanudingɛ caman b’an bolo, sanu tɔni 30 ni kɔ
bɛ bɔ minnu kɔnɔ san o san, an jɛ ɲɔgɔn Afriki
disidikaw fɛ . Nka hali bi, ni tɔgɔman bɛ Malidenw
fanba la, o ye faantanya ye !
Ni petɔrɔli kɛ ra
yefɛ n ye Mali dugukolo jukɔrɔ ani k’a nafa sɔrɔli
kɛ tiɲɛ ye san 2008 la, o b’an ka jamana sankɔrɔtɔ,
barisa a fana sen bɛ don diɲɛ petɔrɔlibɔ-jamanaw
ka sɛ rɛ kulu la, min bɛ wele ko « OP•PU ». Sanu,
kɔɔri ani petɔrɔli bɛ ɛ mana ɲɔgɔn sɔrɔ an bara
ya, an b’a fɔ Ala ni ce dɛ ! Nka, bi kɔɔn, a man
kan ɲɛ si ma an ka saridaba bila misiw ɲɛ k’an
b’an fa foro sɛ nɛ , petɔrɔliko la. Hali ni ɲininiw
bɛ ka kɛ , foyi ma kɛ fɔlɔ. Dugu jukɔrɔnafa bɔli
taasira la, a ko ɲɛ dɔnbaga dɔ ko n ye ko «
Petɔrɔli yeli t’a bɛ ɛ ye, a yecogo fana jɔyɔrɔ
ka bon ! Barisa, a yecogo dɔ bɛ yen, n’i ko i
b’i kɔgɔ da o nafa sɔrɔli kan, a ka c’a la, forokonin
bɛ to a dogisara la. O de kanma a labaarabaliya
bɛ fisaya n’a labaarali ye ! ».
Ala k’an bɛ n a kɛ nɛ jɛ len ma !
Tumani Yalam Sidibe
|