Aw bɛna an ni Dugure ka masala sen fɔlɔ de kalan nin yɔrɔ in na. A tɔ bɛsɔrɔ bɔko nata kɔnɔ.
Ɲininkali : jɛɲɔgɔn Dugure, yali i bɛse ka i da don bɛnkansɛbɛn ɲɛw la an ye wa ? Jaabi : o tɛbaasi ye jɛɲɔgɔn Sidibe !
Walasa n k’i jaabi, n b’a fɔ i ye ko kɔɔri koloma sɔngɔ sigili taabolo tɛmɛna sira caman fɛan bara yan, k’an san 1994 la, ka se bi ma. O tɛmɛsiraw bɛdon cogoya kunba saba de kadara kɔnɔ :
- Cogoya kunba fɔlɔ : O bɛbɔ san 1974 la, ka se san 1988 la. O waati la, maaw ka kan k’u hakili lajigin a la, ko CMDT tun ye faso mali danma cikɛbaarada de ye. O kanma, baara minnu tun kalifalen don CMDT ma o waati la, o bɛɛtun bɛboli kɔɔrisɛnɛde kan, ani kɔɔri bayɛlɛmani (wurusili). O waati la, CMDT lahala-sariya yɛrɛtun t’a yamaruya ka sannifeereko kɛa ka baara kɛta ye. Kɔɔri sannifeere baaraw bɛɛtun bɛlabɛn baarada wɛrɛde fɛn’o ye « SOMIEƝ » (Somɛkisi) ye. O waati la, kɔɔri koloma sɔngɔ tun bɛsigi gɔfɛrɛnama kelenpe de fɛ, minisiriw ka ladala ɲɔgɔn senfɛjateminɛtun bɛkɛkɔɔrisɛnɛmusaka kɛlenw kan cikɛla fɛ.

- Cogoya filanan : ka bɔ 1989 san na, ka se san 1994 ma « kɔntara-pilanw » kɛra o waatiw de kɔnɔ. Kɔntara-pilan ye bɛɛjɔyɔrɔ an’a ka hakɛpereperelatigɛsɛbɛn de ye. Awa kɔɔri-cikɛ-baabolo ka baara bɛɛtun sinsinnen don o kɔntara-pilanw de kan. Awa kɔɔri cikɛtaabolo ko bɛɛtun bɛwaleya ka bɛn o kɔntara-pilanw taabolo ma (kɔɔri sɔngɔ ; minɛn santaw ni sinsinbaaraw …).
Kɔntara-pilan fila de sigira sen kan ɲɔgɔn nɔfɛ. Kɔntara-pilan fɔlɔ bolonɔbila kɛra CMDT ni Mali jamana de fɛ, barisa olu dɔrɔn de tun ye kotigiw ye, ka masɔrɔ cikɛlaw tun ma labɛn fɔlɔ labɛnda si kɔnɔ (Aw ; koperatifu…)

- Cogoya sabanan : k’a ta 1994 san na, ka se 2000 san ma. I k’a dɔn ko cikɛlaw jɔyɔrɔ bonyara haali o kadara kɔnɔ. Ka masɔrɔ san 1991 marisikalo yɛlɛmabaw tun kɛra ka ban, demokarasiko la, an ka jamana kɔnɔ. O kɛra sababu ye ka cikɛlaw labɛn yɛrɛkunkoɲɛnabɔtɔnw kɔnɔ. O kanma, u ye jɔyɔrɔba ta san 1994 san 2000 kɔntara-pilan baaraw la. O kɔntara-pilan fila kɔnɔ, kɔɔri koloma songɔ tun bɛsigi ka da sɔngɔ mabɛnnen de kan (pilanse). O sɔngɔ mabɛn tun jateminɛbɛkɛlahala fila kan : fɔlɔ : o tun bɛtali kɛcikɛla ka musaka kɛtaw kan walasa ka kɔɔri tari kelen cikɛ. Barisa a wajibiyalen don cikɛla ka nafa sɔrɔ baara la, walasa a ka to ka kɔɔri sɛnɛfɛn min ye jateminɛfilannan ye, o tun bɛtali kɛsɛnɛ. Fɛn tɔw lakanani kan (sunan ; bɛnɛ; fini ; tiga…). Ni kɔɔri sangɔ yɛlɛnna olu kan ka danmatɛmɛ, o bɛna n’o sɛnɛfɛnw kɛli ye bolokɔfɛko ye cikɛlaw bolo. N’an ye jateminɛkɛ, an b’a ye ko kɔɔrisɛnɛmaraw de fana ye sumansɛnɛmarabaw ye, ka da yɔrɔ cogoya yɛrɛkan. O kɔsɔn, ka sɔngɔ di min bɛcikɛlaw ka musakaw labɔ ani ka sumansɛnɛfana lakana cikɛdaw kɔnɔ, olu de tun ye jateminɛfilaw ye, minnu tun bɛkɛsɔngɔ mabɛnnen sigili kadara kɔnɔ. O sɔngɔ basilen dantigɛlen cikɛlaw ye, sannifɛɛrɛtaabolo fana tun kiimɛni bɛkɛ, k’a dɔn ni tɔnɔ sɔrɔla CMDT fɛwalima ni bin de kɛra. O waati kelen y’a sɔrɔ izinikow fana farala CMDT ka baara kɛtaw kan, ani sannifeere taabolo baaraw bɛɛ. Ni sannifeere kɔfɛkiimɛni tun y’a jira ko kɔɔribaara taabolo ye tɔnɔba sɔrɔ, o tɔnɔ fana tun bɛtila CMDT ni cikɛlaw cɛ. Cikɛlaw ninyɔrɔ tun bɛkɛfarankan ye u ka baarasan nata sɔrɔw kan, n’a bɛwele ko « irisituruni (sugubaara-sara).

Nin sɔngɔ sigili kɛcogow bɛɛtɛmɛnen kɔ, cogoya wɛrɛnana, n’o tun banbannen bɛwale saba kan :

- wale fɔlɔ : O tun ka nɔgɔ haali. Sɔngɔ basigilen tun bɛdantigɛcikɛlaw ye, u tun bɛmin sɔrɔ baara lahala bɛɛkɔnɔ (san diya n’a goya). O sɔngɔ dɔgɔman basigilen fana tun bɛtali kɛcikɛla ka musaka kɛtaw bɛɛla kɔɔrisɛnɛko la.

- walɛfilanan : O tun ye bɛnkan kɔɔri koloma sɔngɔ de ye min tun bɛsigi CMDT ni cikɛlaw cɛ, ka sɔrɔ a dalen tɛfɛn si kan. O ɲɔgɔnfaamuya tun bɛkɛCMDT ni cikɛlaw cɛawirilikalo la walasa ka baarasan sɔngɔ sigi. O sɔngɔ de tun bɛda cikɛlaw tulo kan joona, walasa u k’a latigɛn’u bɛkɔɔri sɛnɛ; tari joli ? N ka kan ka baara kɛcogo di walasa tɔnɔ sɔrɔ sɔngɔ bolodalen na ? O sɔngɔ fɔwaati mɛɛnnenba tun ye awirilikalo tile 30 ye. O b’a to cikɛlaw bɛwuli baara fɛjoona. Baarasan bɛdaminɛkɔɔrisɛnɛmara la mɛkalo tile 10 filanan de (tile 20).

- wale sabanan : O bɛtali kɛCMDT ka musaka kɛtaw bɛɛla, kɔɔrisɛnɛdafɛ, walasa ka baarasan kɔɔri koloma sɔngɔ sigi : (Sanni wari ; wurusili musaka ; kɔɔrimugu donini …). O musakaw tun bɛsanga diɲɛsuguw kɔnɔ sanda ma, walasa ka kɔɔri koloma sɔngɔ sigi.
Fɛn min ye bɛnkansɛbɛn ye min bolonɔbilaw kɛlen filɛ, o bɛtali kɛkosɛbɛsugu kɔnɔnaw lahala kan, ani jamanaba wɛrɛw sendonni diɲɛsuguko la, i n’a fɔ Sinwa jamana. Fɛn min ye kɔɔrisɛnɛtaabolo yɛrɛkɔnɔna ye an bara yan, gɛlɛya caman tun bɛka lakodɔn yen fana. O bɛɛde kanma, walasa ka kɔɔrisɛnɛto senna, ani a tigilamaaw bɛɛk’u ka sɔrɔta sɔrɔ, sigikafo caman kɛra CMDT ni cikɛlaw ani faso jamana fɛ. O sigikafɔ kelen kelen bɛɛsenfɛ, bɛɛy’i ka kɛta fɔ. Nka, hakilinaba kelen min tun bɛbɛɛla, cikɛlaw ; CMDT ani kɔɔri tigilamaa tɔw bɛɛ, o de tun ye fɛɛrɛɲinini ye min b’a to kɔɔrisɛnɛtɛsilatunu an baara yan. Awa, bɛnkansɛn in bɔra o sigikafow de kɔnɔ.

Seki Tijani Dugure
Ɲininkali kebaa : Tumani Yalam Sidibe

Bɔko nata kɔnɔ, Dugure bɛna kunma an ye jemukan taabolo wɛrɛkan.