Ofisi-di-Nizɛri ka ɲinan samiɲɛko bɛ sɔn ka kɛ tɔ k’a jɛ ye, k’a sababu kɛ sɛnɛ nafafɛnw sɔrɔ baliya ye.
O hukumu kɔnɔ, sɛnɛko minisiri Seyidu Tarawele ni Ofisi-di-Nizɛri ɲɛmaaw ni Jabali ni Masina malosɛnɛnaw ye ɲɔgɔn ye araba ni alamisa, utikalo tile 24 n’a 25, san 2005. Minisiri ni maa ninnu ka ɲɔgɔnye kun tun tɛ dɔwɛrɛ ye, farafarali ni sɛnɛ nafafɛnw sɔngɔ gɛlɛyali ani sɛnɛkɛlaw sendonni Masina 2 nan taari 3160 labaarali la, o min y’u haminankoba ye.

Ofisi-di-Nizɛri kɔnɔ, san 2005 ni san 2006 baarasan sɔrɔ makɔnɔnen bɛ bɛn malo tɔni ka kɛmɛ duuru ni bi duuru ni wɔɔrɔ (556 486) ma. N ka, Jabali ni Ntebugu ni Ɲɔnɔ ani Mɔlɔdo ni Masina malosɛnɛnaw ka fɔ la u ni minisiri ka araba ni alamisa ɲɔgɔnye senfɛ, ni fɛɛrɛ ma ɲini joona walasa sɛnɛkɛla bɛɛ ka sɛnɛ nafɛfɛnw sɔrɔ, jate min fɔlen filɛ nin ye, o sɔrɔli bɛ sɔn ka gɛlɛya kosɛbɛ. O siratigɛ la, sɛnɛkɛlaw mago bɛ nɔgɔ hakɛ min na, o jate minɛna ka t’o bɛn tɔni 29 000 ma, kɛmɛ sarada la, min 8000 kofɔra jagokɛlabaw ye. N ka, fɔ ka na se bi ma, n’i ye sɛnɛkɛlaw sigi kɛmɛ o kɛmɛ ye, i b’a sɔrɔ dugu 3 kɔnɔ, maa 20 ɲɔgɔn ma nɔgɔ jɛman sɔrɔ. Hali ni nɔgɔ tun nana, a sɔngɔ yɛlɛnen tun don kɔrɔlen, ka bɔ sefawari dɔrɔmɛ ba fila ni kɛmɛ saba ani bi wolonwula ni duuru (2375) la, fo ka se ba saba (3 000) ma.
Nin cogoya in na, sɛnɛkɛlaw ka ciden Abudulayi Dawu ka fɔ la, nin ko in gɛlɛya sababu bɔra sigida waribontigiw ka jɛkulu de la. Mamadu Safune Tarawele ka fɔ la, ale min ye federasɔn ka konseye ye, o tɛmɛnen kɔ, apɛlidɔfuru jɛkulu maa don fana, nɔgɔ tɔni 3 000 sugu dira jula 3 ma wolomani kɛlen kɔfɛ bɔrɛ kelen sefawari dɔrɔmɛ ba fila ni kɛmɛ saba ani bi wolonwula ni duuru (2 375). O maa 3 la, maa 2 sera ka u ta tilancɛ di. I n’a fɔ 100 o 100, ka bi duuru (50%) sara. U sabanan ka kɔntara dabilala k’a sabu kɛ a ka nɔgɔ kalite cɛjuguya ye. O kɛlen, tɔw fana sigara u ta tɔ nali la, ka sɔrɔ forow mago bɛ nɔgɔ la. O yɔrɔ bɛɛ la, nɔgɔ sɔngɔ ye yɛlɛnni daminɛ. Kabini o yɔrɔ la, maaw ye kuma caman daminɛ samiɲɛko kan. “Nɔgɔ foyi tɛ anw ka dugukolo la, o tuma ni tubabunɔgɔ tɛ, anw tɛ sɔrɔ caman kɛ. O tɛmɛnen kɔ, anw bɛ kɔfɛ ɲinan, ni fɛɛrɛ ma ɲini a ko bɛ kɛ tɔ k’a jɛ ye.
Sɛnɛko minisiri y’a sinsin bɛnkanw labatoli kan, k’a jira ko fɛɛrɛ bɛ ɲini ka apɛlidɔfuru labɛn a ɲɛ ma. Sɛnɛko minisiri Seyidu Tarawele hakilila ko sugu falen bɛ sɛnɛ nafafɛnw na. “Hakɛ min fɔra apɛlidɔfuru la, o tɛ se ka kɛ sababu ye ka fɛnw caya sugu fan bɛɛ fɛ. A sababu bɛ sɔrɔ apɛlidɔfuru kɛ cogo de fɛ”.
Nin sigasigali ninnu daminɛ tuma, forow cogoya ka ɲi samiɲɛ taabolo ka ɲi, fo n’a bɔra bakɔnaw na jiko dɛsɛ bɛ olu minnu na. Nɔntɛ, kɔnɔko kunnafoni foyi ma mɛn fɔlɔ.

Malosɛnɛnaw ka kan k’u labɛn
Walasa ka dan sigi nin sɛnɛ nafafɛnko gɛlɛyaba la, fɔkafilɛ caman kɛra sɛnɛkɛlaw fɛ. I n’a fɔ k’u dɛmɛ ni sɛnɛ nafafɛn suguya bɛɛ ye Ofisi-di-Nizɛri fɛ, jamana yɛrɛ k’u dɛmɛ sɛnɛnafafɛnw sɔrɔli la, ka sɛnɛnafafɛnw sɔrɔsira labila, ani ka nɔgɔdilan-izini kelen jɔ Marakala. Minisiri ka kuma na, ni malosɛnɛnaw tun sera ka fara ɲɔgɔn kan i n’a fɔ kɔɔrisɛnɛnaw, o de tun ye nin ko in fura ɲuman ye. O de hukumu kɔnɔ, a y’a ɲini malasɛnɛnaw fɛ, u ka fara ɲɔgɔn kan, k’u ka sɛnɛfɛnw bila nafolo kunkɔrɔ walasa danaya na da u kan. Ɲinan, kɔɔrisɛnɛnaw ye nɔgɔ sɔrɔ, wa dɔ bɔra a sɔngɔ la ni dɔrɔmɛ 7 ye kɛmɛ tilada (7 %) kan. O bɛ sɔrɔ kɔɔrrisɛnɛnaw ka labɛn cogo ɲuman de fɛ, ka d’a kan, olu ka kɔɔri bɛ kɛ i n’a fɔ garanti sɛnɛnafafɛnw kunkɔrɔ nafoloko siratigɛ la. Fɛn min ye Ofisi-di-Nizɛri ye, o malosɛnɛnaw faralen tɛ ɲɔgɔn kan, bɛɛ b’i ka malo gosi ka taa n’o y’i ka so. O siratigɛ la, furunisɛri ni waribɔda maaw bɛ siran u dɛmɛni ɲɛ.
Masina sɛnɛkɛlaw y’a jira minisiri la ko sɛnɛkɛlaw sen kadon Masina 2 nan taari 3160 labaaralila ni 18 ye kɛmɛ kulu kelen o kelen (18%) kan.
O baaraw kunfɔlɔ daminɛna san 2005 zanwuyekalo la Satɔmu fɛ ni taari 320 ye. O la, jamana kuntigi Amadu Tumani Ture ye sefawari dɔrɔmɛ miliyɔn 50 don taari 30 labɛnni dafɛ ka di togodala denmisɛnw ma. Baara in koɲɛ bɛ jɛkulu min bolo, o ɲɛmaa ka fɔ la, baara min kalifalen bɛ u la, o ka bon u ma k’a sabu kɛ dugukolo n’a cogoya ye, ani baara wɛrɛ minnu donna u ka kɛtaw senkɔrɔ. Minisiri diɲɛna ni sɛnɛkɛlaw ka fɔlen ye ka dɔ bɔ baara fanga la, ka d’a ka, yiriwali tɛ kɛ abada ka sɔrɔ sigida maaw sen ma don yiriwalibaaraw waleya la “Gofɛrɛnama ye sigidaw sɔrɔw labaarali to sigida maaw bolo, n k’a b’u dɛmɛ”.
Masina 2nan kɛnɛ labɛnta yaalali senfɛ, Seyidu Tarawele y’a ka nisɔndiya jira baaraw taabolo ɲuman siraw kan. Ka d’a kan, don kɛra waati bolodalen kɔnɔ ni 35 ye kɛmɛ sara (35%) la, ka don baara kɛta fana sokɔna ni 54 ye kɛmɛ-kɛmɛ sara (54%) la. Da sera cikɛlaw ka foroko ma minisiri ka taama in senfɛ, minnu ka foro minɛna u la, u y’a ɲini u ka forow ka segin u ma. Minisiri y’a jira u la ko jisɔngɔ sarali ye waajibi ye sɛnɛkɛla kelen-kelen bɛɛ kan.
Kuncɛli
Sɛnɛko minisiri ka taama in senfɛ, a ni Ofisi-di-Nizɛri ɲɛmaa n’a jɛɲɔgɔnw fɛ, tun bɛ ɲɔgɔn i n’a fɔ Jinkarɛyi Mayiga, ka fara maaba caman kan.
An ye nin kunnafoni bɔ « Les Echos” kunnafonisɛbɛn kɔnɔ ka don n’a jugujɛ bɔta bɔko 2559nan ntɛnɛ, utikalo 29, san 2005

Sidiki Y. Danbele ka sɛbɛnni don
A bayɛlɛmabaga bamanankan na : Yusufu Fane