Nin yɔrɔ in bɛ n hakili jigin balikukalan lahala kɔrɔ la an ka jamana kɔnɔ yan, kabi yɛrɛta kɔfɛwaati surunw, fo ka se san 1980 waatiw ma. K’a ta Kidali fo Kayi ; balikukalansow tun ye an ka dugu fanba taamaseere ye. Awa, an ka jamana kanfɔta bɛrɛma bɛɛ kalansow tun bɛ yen, ka da dugukɔnɔmaaw siya kan : bamanankan ; fulakan ; marakakan ; senufɔkan ; bɔbɔkan ; kɔrɔbɔrɔkan … Aa ! Fanga tun bɛ balikukalan na an bara yan dɛ. Awa, baarakalanw ni siginindenkalanw de tun bɛ taa ɲɔgɔnfɛ yɔrɔ bɛɛ, ka bɛn sigida kɔnɔ baara kolo girin kɛta ma : forosuma ; baganmara ; numuya baaraw … Awa, fɛn min tun ye ko in diyayɔrɔ ye, o de ye ko balikukalan kɛra sababu ye ka denmisɛnkalan ka sankɔrɔta don bangebagaw dusu la yɔrɔ bɛɛ.

Sisan, tiɲɛ don, balikukalanko bɛ senna halibi. Maa yɛrɛ bɛ se k’a fɔ ko : desantaralizasɔnko ; cikɛlaw ka ɲɛtaajɛkuluko (koperatifu ni AW), olu bɛɛ kɛra sababu ye ka diyagoya don kalanko la, barisa kunfin danma tɛ se ka kɛ ɲɔgɔn kunko ɲɛnabɔbagaw ye. Nka, a kafisa, nin yɔrɔ in na, n ka kuma kelen pereperelatigɛ jɛkabaara kalanbagaw ye. O de ye ko maa bɛ ko o ko kɛ, o ye kalanfɛn ye i bolo. Dutigi k’a dɔn a b’a ka ga musakaw boloda cogo min na, walasa balannako jugu kana se a ma du musako la, o ye kalanfɛn ye ; ɲɔsɛnɛ n’a taabolo ; kɔɔrisɛnɛ n’a taabolo ; jiriforo ni jiridenko n’a taabolo … nin bɛɛ ye kalanfɛnw ye. Maa k’a dɔn ko ko si kunfɛbaara kɛbaga t’a tɔna bɔ. A kafisa bɛɛ k’a dɔn ko ni ko o ko bɛ kɛ a dɔnbaga fɛ, o ka sirasɔrɔ ka telin. Hali samiɲɛ baara kɛtaw ani tilema baara kɛtaw, ninnu bɛɛ tɔnɔbɔbaga lakika de ye u bolodabaga jɔnjɔn ye. Ka ko boloda, o dun bɛ a jira de ko ka ko dɔn, k’a bolodacogo dɔn. Diɲɛ bɛ bolo min kan bi, kodɔnbali ninyɔrɔ bɛ ka dɔgɔya dɛrɛ. An k’a ɲini tuma bɛɛ k’an ka kɛtaw kɛcogow sidon ; k’u faamu. O b’a to an bɛ u weleya baara ɲuman kadara kɔnɔ. Baara ɲuman dun kɛbaga tɛ bɔnɛ dɛrɛ, awa bɛɛ b’a mankutu koɲuman, hali a juguw.
K’an bɛn bɔko nata

Hamidu Konate
Jamana baarada ɲɛmaa Bamako