Mamutu Buware i ni ce. An b’a kanu i ni an yɛrɛ ka ɲɔgɔn ye walasa ka masala kosɛbɛ. Nka, sanni o cɛ, i ka ɲininkali jaabi filɛ an ka wulikajɔ bɔra min kan.

Palɛsitini kɛlɛ
Ka bi waati jan an bɛɛ lajɛlen tulo dingɛ falen don wale min kunkankumaw n’a kunkankow mɛnni na, o ye kɛlɛ banbali ye min bɛ larabuw ni banisirayila jamana cɛ. O ye kɛlɛ ye min, hali n’a bɛ jamana fila de kɛnɛkan kɔgɔ da ɲɔgɔn na, n’olu ye Palɛsitini jamana ani Banisirayila jamana ye, a kɔni tɛna kɛ dɔwɛrɛ ye basakɛlɛ lahalakɔ. Ka bi san 1967, fo se ka bi ma, kɛlɛ in ye Banisirayila ani larabu jamana fanba sɔrɔdasiw jamana kɔgɔ da ɲɔgɔn na : Misira jamana, Zɔrudani jamana, Liban jamana,… Hali n’o kɛlɛw bɛɛ kuncɛra banisirayila ka setigiya kan, u kɔni kɛra sababu ye k’u kɛyɔrɔw (Mɔɲɛnoriya) kɛ fitinɛmayɔrɔw ye waati bɛɛ. Afriki jamana kelen yɛrɛ ye a yɛrɛ sɔrɔ kɛlɛda in daga kɔnɔ, san 1967, min tora kɛlɛda in daga kɔnɔ, san 1967, min tora ntaalen na, n’an k’o ma « Antebe kɛlɛdaga”. O ye Uganda jamana kasobondugu dɔ ko ye. O san 1967 kelen yɛrɛ de la, Afriki jamanaw y’u ka kanu ¬aniya jira larabuw la. O kosɔn, u bɛɛ ye lasigidenko taasiira ka bi san 1988, yɛlɛma bɛ ka don o taabolo la, barisa jamana caman bɛ ka sɔrɔ Afriki kɔnɔ ka t’a fɛ minnu bɛ k’u kɔsegi banisirayila jamana ma lasigiden ko siratɛgɛ la : Zayiri (kɔngo demokaratiki) ; Kɔdɔwari, Misira jamana, …

Kɛlɛ in tariku
Larabuw ni banisirayilakaw cɛkɛlɛ bɛ senna kabi lawale la, ka don diinɛw taabolo kɔnɔ. Nka, fɛn min ye a jujɔn kɛnɛkanda ye bi, o b’an lase san 1945 waatiw ma. Diɲɛ bɛɛ-jɛ-kɛlɛba filanan (1939 ka se 1945 ma), Alima jamana ɲɛmaa,ko Itilɛri Adɔlufu,alema dan kɛlɛɲɛsinni ma diɲɛ jamanaw bɛɛ ma, a y’a ka fanga sinsin siyajuguko fana kan. A ko banisirayilakaw ye siya jugu de ye, min ni silatunu kakan ! O kanma, a ye kɛlɛwaati bɛɛ kɛ banisirayilakaw labɔli la u ka jamana kɔnɔ,ka nau kɛ ɲɔgɔn kan, ka taji bɔn u kan k’u jeni. Banisirayilakaw jɛnsɛnna diɲɛ kɔnɔ k’o sababu k’u ka yɛrɛɲiniboli ye. Kɛlɛ bannen 1945, diɲɛ jamana kafolenw ka tɔnba (ONU), ale min sigira sen kan tɔnba wɛrɛ kɔfɛ, n’o ye « SDN » ye, o y’a laɲini ka jamana sigida di banisirayilakaw ma. O yɔrɔbɛnna Palɛstini dafɛla ma, larabu jamanaw sigiɲɔgɔnya kadara kɔnɔ. Awa, larabuw ni banisirayilakaw cɛ fitinɛ banbali jujɔn bɔra yen de, barisa, dɔɔnin-dɔɔnin, banisirayilakaw ye Palɛstini jamana fɛrɛ dɔw minɛ k’u banbaw olu kan. O kɛlɛ yɛrɛ de cɛba kɛra Palɛstini ɲɛmaa Yasɛri Arafati ye. Ale faatura gɛrɛntɛ dilan kan san 2004. Larabu jamanaw wulira k’u jɔ ka bi o waati walasa ka banisirayilakaw bolobɔ Palɛstini jamana minɛnen kan, a fana ka ye diɲɛ jamanaw weletaw cɛrɔ. Halibi o de bɛ senna dɛrɛ. Banisirayila jamana kɛlɛɔgɔn larabu jamanabaw kɛra Siri, Liban, Palɛstini, Misira jamana, Zɔridani jamanaw ye kɛnɛkanda la. Nk’a ko ye larabu jamanaw bɛɛ da firi kɛlɛ rɔ dɛ. Awa, hali bi Palɛstini ka yɛrɛsɔrɔ bɛ ka ɲini jamanaya hukumu kɔnɔ. O ko yɛrɛ kɛlen bɛ diɲɛ jamanabaw, i n’a fɔ Etazini ani diɲɛ tɔnbaw, i n’a fɔ ONU ka wajibiyako ye bi ka ɲɛsin banisirayila jamana ma, n’o ye Isirayɛli ye. Nka, halibi Palɛstini jamanayako bɛ ngalama funteni girinmanyɔrɔ la. Sini bɛna kɛ cogo di ?

Tumani Yalam Sidibe