Kunbabin ye kunkololabana ye min yanga bɛ da farikolo fan bɛɛ kan, ka masɔrɔ, n’a dimi bɛ sen na o farifaga n’a kolo magaya bɛ farikolo fan bɛ sɔrɔ. Kunbabin, ni tubabu kantigilamaaw ko ko “migɛrɛni”, o ye kun kolodimi kuntaala jan ye, min bɛ mada ka sɔrɔ ka wuli ni dimi gɛlɛn ye. Kunbabin dimi bɛ don kunbolo ɲɛsiraw bɛɛ la. Nka, kɛrɛnkɛrɛnneya la, a bɛ ɲɛkisɛ ɲɛ yɛlɛma cogo la ani kunkolo girinya cogo a tigi kanna.

Kunbabin sababuw :
Maa faamuyalenw ka fɔ la, n’o ye kɛnɛya tigilamaaw ye, kun saba de bɛ se ka na ni kunbabin ye : kɔnɔja ; kunkolodimi ladalama ani hami gɛlɛn.

- kɔnɔja : O ye bana suguya caman kofɔfɛn ye, ka masɔrɔ ni dumuni tɛ yɛlɛma a yɛlɛma cogo la adamaden kɔnɔ, a bɛna ni gɛrɛnni ye kɔnɔnafɛnw ka baara siratɛgɛ la. Dumuni min bɛ ja ka tintin muguden kɔnɔ, o bɛ kɛ sababu ye ka naran don joli taacogo ɲuman na a taasiraw fɛ. O kanma, joli ɲɛ lagosilen de bɛ se kunsɛnɛ kɔ nɔ, ka gɛlɛya don fiɲɛ fana ka tɛmɛsira la. O de bɛna ni degun ye kunkolo kɔnɔ, fo ka se farikolo kolotugun da tɔw bɛɛ ma. O kanma, n’i y’a kɔlɔsi, i b’a ye ko maa kunkolobɛ k’a dimi waati min na, a kolotugundaw fana bɛ lafu a kɔrɔ o waati la.

- Kunkolodimi ladalama, ni dɔw ko ko bamakɔrɔ
Maaw bɛ yen, waati dɔ adamadenya taabolo gɛlɛyako dɔ bɛ se ka fiɲɛn bila kunkolo la : kasaaraw ; bana gɛlɛn dɔ ; kunkolosɛmɛ dacogo jugu.
Hami gɛlɛn : i n’a fɔ an ye a fɔ aw ye nin kɛnɛ kelen kɔnɔ siɲɛ caman cogo min hami kuntaala jan bɛ fiɲɛ bila kunkolo kɔfɛnw dacogo la. O yɛrɛ de kanma a caman bɛ se dimi labalalenw (kiriziw) ma, min bɛ kɛ sababu ye ka faatɔya taamaseere bila banabaatɔ kan.

Kunbabin bɛ furakɛ
I n’a fɔ bana tɔw, kunbabin bɛ furakɛ a ɲɛ ma. A fura bɛ naansara kunda, a bɛ farafinfura kunda fana. Nka, fɛn min ye ladonko ɲuman ye, o fana jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ banabaatɔ ka lafiya soroli la. Kunbabin ye bana karɔgɛlɛn ye, min bɛ taakasegin caya mɔgɔ kan. Awa, n’a bɛ na a bɛ cun a tigi kan. O de kanma a ka kan kunbabinbaatɔ k’a ka fura dɔn : tubabufura la walima farafinfura la, a ni min bɛ sɔrɔ ɲɔgɔnfɛ waati bɛɛ. I n’a fɔ bana tɔw bɛɛ, min ka gɛlɛn o de ye kunbabin fura jɔnjɔn dɔnni ye, barisa farikolo bɛɛ n’a ka fura don.

Mun bɛ fɔ kunbabinko la ?
Hali bi, maa caman bɛ kunbabin kuntaala jan kɛ surɔmaaw (subagaw ; maa ɲɛfilatigiw…) ka wale jugu laseta ye maa wɛrɛ ma. O man kan. Min ka kan, o de ye an k’a dɔn ani ka dɛnkɛnɛya a kan ko kunbabin ye bana de ye i n’a fɔ bana tɔw. A bɛ furakɛ I n’a fɔ bana tɔw. Nk’an k’a dɔn ko bana bɛɛ b’a feerebaga timinandi de labila joona dɛrɛ. Bamananw ka kuma tɛ wa : “Ni alaminɛbana ye alaminɛjɔn minɛ o kuncɛyɔrɔ ye sɛlɛdo ye. Nka, ni alaminɛbana ye n t’a to nin bana in da minɛ, o laban jaasibugu ka maa to adamadenya na !

Tumanai Yalam Sidibe