Yanfoyila ye kafo ye mali kɔnɔ min bɛ kafoba lakodɔnnenw fɛ. Ale de ye wasolon mali-kɔnɔ-yanfan galodugu ye. Wasolon jɔyɔrɔ dun dogonnen tɛ maa si la an ka tariku kɔnɔ. N’i ko donsoya, o cɛba fɔlɔw sinsinna wasolon de. Mali kodɔnna ¬anaw bɛɛ ye donson Mamuru, ni jawoyi sogobɛɛfaga ani ngɔnifɔ Burama jakite komɛn wasolon. An bara yan, an ka fula si naani ani jatara si naani. O tɛ dɔwɛrɛ ye wasolon cɛba ¬ana naani fɔlɔtɔgɔw kɔ : Jalo ; Jakite ; Sidibe ani Sangare. Fɛn min ye an ka jamana tariku waati surunko ye, an ka se san 1800 waatiw ma i kɔrɔ. O waati Afriki cɛba lakodɔnnenba tɛ Samori Ture ye wa. Awa, wasolon kisa kolo ka girin haali Samori Ture ka tariku la. Fɛn min ye kungodako ye, o fana fɛɛnɛnen bɛ wasolon a ɲɛma. Awa, kungasogow fana caman bɛ o kungodaw kɔnɔ : sigiw ; lew ; waraw… O tɛ taa jiriw kɔ. N’an ye an ɲɛsin an ka sekow ni dɔnkow bilama lahala ma mali kɔnɔ, an bɛ t’a ye k’olu sinsinda belebele dɔ ye donsongɔni ani kamalenngɔni de ye dɛrɛ. Awa, o ngɔniw wolora wasolon de ani k’u denkundi kɛ yen. Nka, o siraba cogo juguya ani a dingɛbaw bɛ sira in nege bɔ mɔgɔ la. Lahiduw dun caman tara wasolonkaw ye u ka siradilanko la dɛrɛ. Awa an ka ¬aara caman fana da sera a ma, i n’a fɔ wasolon fanta. Nka, halibi, siraba ɲumanko bɛ anw wasolonw la dɛrɛ.

N’ka foli bɛ jɛkabaara kalanbagaw bɛɛ ye. Nbɛ Ala deli a ka san 2005 samiɲɛ in sanji laban koɲuma. N’o kɛra, o bɛ hakililatigɛ di an ma dunkafako la. Mali ye jamana ye min n’a kɔnɔjama bɛɛ kolo ka girin. Awa an bɛ baara kɛ a ɲɛma. Ni sanji nana, ka samiɲɛ diya, hɛrɛ bɛna. O de ye an bɛɛ ka Aladeli ye. Ne bɛ foli kɛ ka ɲɛsin n terikɛ Bɛngali Jalo ni a ka denbaya ma. N’ka foli barikama bɛ ɲɛsin Siyaka Jakite fana ma, n’ale tun ye Zafukuntigi ye Buguni. Ne bɛ jɛkabaara san k’a kalan kabi waati jan. Jɛkabaara ye cikɛlaw lafaamuya kunnafonisɛnba ye. Awa a bɛ kuma an ka diɲɛnatigɛ taabolo bɛɛ kan. O kanma, bɛɛ b’i ninyɔrɔ sɔrɔ a kɔnɔ Jɛkabaara ye kunnafonisɛbɛnba ye. Nka, an ye ko mɛn a la min m’an diya. O ye CMDT senbɔli ye a laseli la an ma. An ka kɔlɔsiw kɔnɔ, o yɛrɛ de ye a to CMDT tɔgɔla kɛnɛ hakɛ dɔgɔyara. Fɔlɔ, an tun bɛ a kalan ko : CMDT kunnafoni. A bɛ waati jan bɔ bi, an ɲɛ famana o ma. N’ka Tumani Yalam Sidibe n’an ka masala senfɛ, an ye o ko taabolo faamu. CMDT ni jɛkabaara bɛ ɲɔgɔn bolo, awa u bɛ to ɲɔgɔn bolo. Fɛn min ye CMDT senboli ye a laseli la a kalanbagaw ma, o kun ye a kalanbagaw yɛrɛ de sendonni ye a jɛnsɛnnin baaraw la k’olu yɛrɛ kɛ a lajɛnsɛnbagaw ye. O ye ko ɲuman ye. N’o baara kɛra a ɲɛma, bɛɛ b’i ninyɔrɔ sɔrɔ ka caya jɛkabaarako la : CMDT ; cikɛlaw ; jɛkabaara sɛbɛnbagaw.

Mamadi Nana Sidibie
Ka bɔ yanfoyila, Buguni kafo.