Yali maa caman bɛ a kalama ko jɔrɛ ye diɲɛ bana juguw la kunbaba dɔ ye wa ? jɔrɛ ; hami ani kamanagan, nin bɛɛ ka surun fɛn kelen tɔgɔya la. O fɛn tɛ dɔwɛrɛ ye fili donni kɔ diɲɛnatigɛ taabolo la waatinin kɔnɔ, ka da taabolo degunnen dɔ sendon ni kan kow la. N ka karisa ka bana degunnen don, o ye jɔrɛko ye ; denmisɛnw ka kalanta waati bɛ sɛnsɛnna ka na, se dun tɛ n yɛ, o ye jɔrɛko ye ; n ka banakɔrɔ kunbɔra ko kura, a ye jɔrɛko ye. Fɛn o fɛn, n’o bɛ nako jugu kɛ adamaden na, k’a bila kunfɛko la, barisa ko minɛda t’a bolo, o bɛɛ ye jɔrɛko ye. Dɔgɔtɔrɔw ka fɔ la, jɔrɛ fana ye bana jugu de ye, min sunbɛ hakili ɲagamiko dɔ la ka da kɔnɔnafili kan. A ka c’a la, a bɛn a maa la fana min labɛnnen tɛ ka yɛlɛmabolow makɔnɔ a ka diɲɛnatigɛ la jɔrɛ ye bana ye, min donko jugu bɛ adamaden hakili tiɲɛ ani k’a farikolo nagasi. O de kanma, an bɛ bala ka maa dɔw pasatɔ ye u sen kan, ani ka dimi taamaseere ye u ɲɛda kan, ka sɔrɔ kɛnɛkan bana tɛ u la. A ka c’a la an bɛ maa dɔw taamatɔ ye u senw kan, u bɛ bala ka bin, ka kirin walima ka sa. An b’o caman kun kɛ tansɔnbana ye. Nka jɔrɛ nɔba b’a la dɛrɛ.

- fura bɛ jɔrɛ la wa ?
- Jɔrɛ ye bana ye fura bɛ min na i n’a fɔ bana tɔw bɛɛ. Ale fura bɛ se kolo girin saba ma olu filɛ ninnu ye

a) Ladoncogo : A kafisa n’an y’a kɔlɔsi ko yɛlɛma bɛ ka don an sɔmɔgɔ min jogo la, n’a bɛ kow kɛ a tun tɛ minnu kɛ ka kɔrɔ, walima a farisogo bɛ ka bɔ a la ka t’a fɛ, ka ɲeni taamaseere ye ɲɛda kan,a kafisa an k’o tigi kumaɲɔgɔnya, ka baro kɛ a fɛ, k’a fɛkow dɔn. N’o kɛra an bɛ a dɔn an bɛ a ni a hikili jira ɲɔgɔnna siratɛgɛ jumɛn fɛ. I n’a fɔ bana tɔw bɛɛ, banabaatɔ somɔgɔ de ye jɔrɛ tigilamaaw de ka fura girin fɔlɔ ye. N’an ye an mako don u la, k’u lasɔn a ma k’u kunko ye an bɛɛ kunko ye, a bɛ u hakililatigɛ. Fɛn min ye u jɔrɛkun ye, an k’a lajɛ yali kunbɛnbolo bɛ sɔrɔ o yɛrɛ la wa ? N’o bɛ yen hakilimayako la, walima nafolobɔko la, walima mɔgɔyako wɛrɛ yɛrɛ la, an k’o sɔrɔli fɛɛrɛ tigɛ : Maa min somɔgɔ barikama sara, an tɛ se k’o somɔgɔ lasegin bolo la. O ye hakilimayako ye. An b’o tigi ladi, k’a n’a hakili jira ɲɔgɔn na karisa dɛsɛlen de bɛ a ka denbaya da hirimɛko la wa, walima a ka maa dɔ bɛ nafolobɔ. Kunkoba dɔ kɔrɔ ? Aa ! An b’o tigi ladi. Nka an k’a dɛmɛ fana dɛ ka fɛɛrɛ sɔrɔ a kunko la. O tɛ taa nafolobɔ kɔ. Karisa n’a kanumuso bɛ ɲɔgɔn na. A muso yɛrɛ bɛ a fɛ ka muruti a ma. O jɔrɛ bɛ cɛba bila faatɔya yɛrɛ sawura la. Diɲɛ kamanagankow ka ca. O bɛɛ fura bɛ an magɛrɛli de la a tigilamaaw la, ka u dɛmɛ u kunko muɲuni na. O ye maayako ye.

- Fura filanan : o bɛ tali kɛ maa yɛrɛ jogo ɲuman tigiya la ka gɛlɛyakow kunbɛn. O kanma a kafisa maa o maa, an bɛɛ k’a don kobana fɛn o fɛn bɛna an na adamadenyako siratɛgɛ la o fura fɔlɔ ye an yɛrɛw de kaariyacogo ye k’o gɛlɛya kunbɛn. O yɛrɛ de kanma kɔlɔsiliw bɛ a jira an na ko : diminin kelen bɛ maa dɔ ka diɲɛnatigɛ lafu yɔrɔ min na, k’a bila faatɔya bolo kan, maa wɛrɛ bɛ dimiba caman kuru u yɛrɛ la yen, ka diɲɛnatigɛ kɛ a ɲɛma. O tɛ bala maa la. Adamadenya minɛ cogo ko don. I n’a fɔ dɔgɔtɔrɔw b’a fɔ cogo min na, minnu ka dɔnni bɛ tali kɛ hakili yɛlɛmabolow la, adamaden farikolo labɛnnen don cogoya la min bɛ a to a bɛ ko bɛɛ kunyɔrɔ sɔrɔ a yɛrɛ la. Cɛ k’a don ko ko o ko bɛ na a ma a ka adamadenya kɔnɔ, ale yɛrɛkun de kafisa n’o bɛɛ yɛ. A ka sɔrɔ bɛɛ ka kan ka don ale ka hɛrɛ de da fɛ, nk’ale yɛrɛ ka adamadenya man kan ka nɔrɔngɔ o sɔrɔw labanko juguw kɔlɔlow da fɛ. Hakiliko gɛlɛyasiraw sidɔndɔgɔtɔrɔw ka yeli la, jɔrɛ ye bana ye min bajuba bɛ adamaden ka kunfɔyɔrɔntanya la. O kanma, an kana kɛ waati bɛɛ kelennamaa ye. Maaw de bɛ ɲɔgɔn dɛmɛ ka maaya kɔnɔ gɛlɛyakow bɛɛ furakɛ.

Tumani Yalam Sidibe