Jumadon, san 2005 Zuwɛnkalo tile 1, Mali depitew ye u ka sɔ nkan di sariya dɔ tali kan, min bɛ ɲ ɛsin boliɛ ɛnsiraw dansigili kan an ka jamana kɔ nɔ . O kanma, boliɛ ɛn siraw dansigira lahala naani kɔ nɔ : Buru togola sirabaw ; maraw (erezɔ nw) tɔ gɔ la sirabaw ; sigidaw tɔ gɔ la sirabaw, ani kominiw tɔ gɔ la sarabaw. An ka depitew ye sariya in k’u sɔ nko ye, barisa a bɛ a to an ka jamana bɛ a yɛrɛ kɛɲ ɛ diɲ ɛ jamana tɔ w taabolo ma boliɛ ɛnsirako la. A bɛ kɛ sababu ye ɛ ana an ka hakililatigɛ sɔ rɔ an ka boliɛ ɛnsiraw ladonni siratɛgɛ kan.

1. Jatedaw
Sariya kura in ye jateda minnu di an ka boliɛ ɛnsirako la, olu ɛ ilɛ ninnu ye
Ɛ ɔ lɔ Burutaw (jamana tɔ gɔ lataw) :
Buru-boliɛ ɛnsira hakɛ 20 de tun bɛ yen.
Sisan o hakɛ bɛ 44 na. O janya hakɛ bɛ taa kilomɛtɛ 14102 la.

2. Maraw tɔ gɔ lasiraw :
Maraw tɔ gɔ la-boliɛ ɛnsiraw hakɛ 33 de tun bɛ yen. Sisan o hakɛ bɛ 40 na. O janya hakɛ bɛ taa kilomɛtɛrɛ 7052 la.

3. Sigidaw tɔ gɔ lasiraw :
O hakɛ tun ye « gɛrɛnpu » jatehakɛ 28 ye. Sisan
O bɛ « gɛrɛnpu » jatehakɛ 836 la. O janya hakɛ ye kilomɛtɛrɛ 28962 ye.

4. Kominiw tɔ gɔ la-boliɛ ɛnsiraw :
O ɛ ɛn tun tɛ yen ɛ ɔ lɔ . Nka, sisan o siraba suguyaw hakɛ 3701 de bɛ an ka jamana kɔ nɔ . O janya bɛ taa kilomɛtɛrɛ 3894 na. Depitew ka sariya latɛmɛnen in bɛ a pereperelatigɛ ko buru tɔ gɔ la-boliɛ ɛnsiraw dilanni n’u ladonni ye jamana de ka kɛtaw ye ; maraw ka kɛtaw y’u tɔ gɔ lataw ye ; kominiw ɛ ana bɛ u mako don u tɔ gɔ la boliɛ ɛnsiraw dilanni n’u ladonni na.

An bɛ waati min na sisan sɔ rɔ tɛ komi nin bolo u bɛ se k’u tɔ gɔ la boliɛ ɛnsiraw dilan ani k’u ladon ni sɔ rɔ min ye. O de kanma, Mali depitew ka sariya tali senɛ ɛ, kominiw tɔ gɔ la-boliɛ ɛnsiraw ka bɛ Mali jamana boliɛ ɛnsiraw labaara sɛriwusidaw doni ye. O seriwusidaw b’u jɔ ni sigidaw ɛ ana taw kunkanko ye.

Nin sariya min talen ɛ ilɛ an ka depitebulon ɛ ɛ boliɛ ɛnsiraw lahala kan, an bɛ se k’a ɛ ɔ k’o nana a waati la. Jɛmuɛ anga sinsinda belebele dɔ ye jamana kɔ nɔ maaw kulu kelen kelen bɛɛ ka kɛta n’a ka hakɛw de pereperelatigɛli ye. O bɛɛ kɔ ɛ ɛ ɛ ana, diɲ ɛ jamanaw bɛ ka don ɲ ɔ gɔ nna ka t’a ɛ ɛ. O kanma, a wajibiyelen don an kan an ka jamana kɔ nɔ kow lahala ka tali kɛ diɲ ɛ kɔ nɔ taw kan. An yɛrɛ bara yan, desantaralizasɔ nko bɛ sen na ka bi waati jan. Desantaralizasɔ n dun bɛ jamana kɔ nɔ ɛ ɛn bɛɛ de bila tigiya dɔ bolo kan, hali ni jamana n’a ka ɲ ɛtaabaaradaw ka dɛmɛ tɛ kɔ tikɛ dɛsɛtuma na. An bɛ waati min na i ko sisan, kominiw bɛɛ b’u ka siraba la dontaw dɔ n ; sigidaw bɛɛ b’u taw dɔ n, maraw bɛɛ b’u taw dɔ n ; jamana yɛrɛ b’a taw dɔ n.

An ye nin sɛbɛn in hakilina
bɔ « les Echos » kunnaɛ onisɛbɛn
bɔ ko 2528 nan kɔ nɔ , jɛɲ ɔ gɔ n
Denisi kɔ nɛ ka lase kɔ nɔ .
Labɛnbaga : Tumani Yalam Sidibe