Jɛkabaara bɔko tɛmɛnen kɔnɔ (book 233 nan), jɛɲɔgɔn Sɛki Tijani Dugure ka jaabiw la, (ɲɛ 5 nan), jaabiw kumasen fɔlɔ kɔnɔ, an ko “k’an san 1994 la”. O tɛ. Fili don. Aw b’a kalan ko : “k’a ta san 1997 la”.
An bɛ yafaɲini k’aw fɛ, o siratɛgɛ la.

Ɲɛbila : kokura donna Jɛkabbara kunnafoni laseli la a kalanbagaw ma

Walasa ka kunnafoni lajɛnsɛn a ɲɛma Jɛkabaara kanubagaw ; a lafasabagaw an’a kalanbagaw ni ɲɔgɔn cɛ, Mali kɔnɔ ani Mali kɔ kan, Unesco (Inɛsiko) ni jamana baarada ye “Siti wɛbu” dɔ dayɛlɛn, aw bɛ min lasɔrɔli nimɔrɔ sɔrɔ bɔko in ɲɛ 12 kan.
Unesco ye diɲɛ jamana kafolenw ka tɔnba (ONU) bolofara ye, min ka baara ɲɛsinnen bɛ sekow ni dɔnkow sankɔrɔtali ma diɲɛ jamanaw kɔnɔ.
Fɛn min ye “Siti wɛbu” ye, o bɛ tali kɛ Jɛkabaara kɔnɔkow laseli de kan, diɲɛ fan bɛɛ fɛ ; diɲɛ gun bɛɛ kɔnɔ ; diɲɛ jamana bɛɛ kɔnɔ. A dan ye i ka a nimɔrɔ sigi “ɔridinatɛri” kan, walasa i ka Jɛkabaara ɲɛw bɛɛ ye kelen-kelen a jafilɛ (ekaran) kan.
Baara in nafa ka ca. A bɛ kɛ sababu ye, diɲɛmaaw k’a dɔn k’an fana ka kanw tɛ kansuw ye. K’u ɲɛnama don, baara bɛ kɛ minnu na i n’a fɔ faransikan ; langilɛkan ; labarukan ; sinwakan…
Diɲɛ kɔnɔ, bɛɛ mako bɛ fɛn dɔ la adamaden wɛrɛ bolo. Tubabu ka nafafɛn bɛ sɔrɔ farafin bolo ; farafin fana ka nafa tubabu bolo.
Fɛn min ye sekow ni dɔnkow taabolo ye, dancɛ t’olu la diɲɛ jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ. Awa, maa si kelen fana tɛ se ka yiriwa sabatilen sɔrɔ bi bi in na (farajɛ ni farafin) n’i kelen tɔgɔlafɛn ye. F’i ka ni tɔw ta de minɛ ɲɔgɔnfɛ, walasa sabati ka kɛ.

Mun dun ɲininen Jɛkabaara kalanbagaw fɛ ?
Aw ka poyiw ni ntaalenw ani nsiirinw ni seko ani dɔnko taasira sɛbɛn wɛrɛw ci ka na an ma, “sitiwɛbu (•ntɛrinɛti) fɛ, walima an ka ladala bataki sirafɛ (BP 2043). O b’a to diɲɛmaaw b’a dɔn k’an fana tɛ kunfinw ye ɲɔgɔn kan, nafa wɛrɛ tɛ minnu ka kanw la n i “n’an ka to dun kɔ !”
Awa, barara bɛ aw fan fɛ sa !
N tɛ se ka jɛmukan in kuncɛ ka sɔrɔn ma foli ni waleɲumandɔn kɛ ka ɲɛsin “Unesco” ma, a ka baara ɲuman in kanma. N ka laɲini ye Jɛkabaara kanubagaw ka baara in ɲini k’a faamu ni batakiw cili ye an ma a lahala ɲininkaliw kan. N’o kɛra, o bɛ fisaya an ka seko ni dɔnko ma Mali kɔnɔ ani Mali kɔ kan. A b’a to fana diɲɛ jamana wɛrɛw (•ndu jamana ; Turukimɛni jamana ; Etazini ; Japɔn ; Irilandi ; Ɔsitarali…) kɔnɔmaaw k’a dɔn k’an fana sigilen don dalilu kan Mali kɔnɔ yan, n’o y’an ka seko ni dɔnko barikalenbaw ye.
Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, n ka laɲini ye an ka cikɛdaw ; balikukalansow… mɔgɔw ka poyiw n’u ka ntaalenw an’u ka nsiirinw, n’u ka sigidaw tarikuw, an’u laminiw bataki ka caya ka na an ma.
Hamidu Konate
Jamana baarada ɲɛmaa